قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى

1786

تاريخ الفي ( فارسى )

ربيعه را بنى حمدان متصرّف بودند ، مصر و شام را محمّد بن طغج « 1 » داشت ، افريقيهء مغرب را با توابعش عبد الرّحمن اموى متصرّف بود ، خراسان و ماوراء النهر در تصرّف امير سعيد نصر بن احمد سامانى بود ، طبرستان و جرجان در دست وشمگير بود ، بحرين و يمامه و هجر در دست ابو طاهر قرمطى بود . القصّه ، هر طرفى از اطراف را اين جماعت در تصرّف داشتند و خلفاى عباسيّه را غير از نام حكمى نمانده بود . و در اين سال ، در بغداد آنچنان قحطى واقع شد كه خلقى بىشمار از گرسنگى هلاك شدند و اكثر مرده‌ها در كوچه‌هاى بغداد افتاده بود كه هيچ كس نبود كه ايشان را دفن كنند . و در اصفهان نيز قريب به دويست هزار نفس هلاك شدند . و در شهر عمّان آتشى افتاد كه هزار كس غير از اطفال بسوختند . و هم در اين سال ، ياقوت در جنگ عبد اللّه بريدى كه كاتب و دبير او بود ، به قتل رسيد . و از جمله وقايع اين سال فوت هارون بن مقتدر ، برادر خليفه الرّاضى باللّه ، بود . خليفه از فوت او بسيار محزون شد . چون بختيشوع طبيب را در معالجهء او متهم داشتند بنابراين ، خليفه ، الرّاضى باللّه ، بختيشوع را از بغداد اخراج نموده به جانب انبار فرستاد . و در ماه شعبان اين سال ابو الحسن اشعرى كه در اصول امام و مقتداى اهل سنّت بود ، وفات يافت « 2 » .

--> ( 1 ) . محمّد بن طغج ملقّب به اخشيد ( - ملك الملوك ) وفات سيصد و سى و چهار هجرى ) ، كه اخبارش بتفصيل در الأعلام زركلى ( ج ، 7 ، ص 44 ) آمده است . وى ممدوح متنبّى شاعر است كه قصيدهء « ميمه » را براى او سروده است . ( 2 ) . ديگر مشاهيرى كه در اين سال فوت كردند عبارت بودند از : ابو بكر احمد بن موسى بن عباس پيشواى قرآن خوانان ، عبد اللّه بن احمد محمّد بن مغلس ابو الحسن فقيه ظاهرى مؤلّف و مورّخ بزرگ ، عبد اللّه بن محمّد بن زياد بن و اصل نيشابورى فقيه شافعى .